EVROPSKI PROGRAM

Koordinator programa: Bego Begu

FOSI ROM je kroz Evropski program u 2005. godini podržala osnaživanje evropske ideje u Crnoj Gori, upoznavanje strukture i standarda EU, mobilizaciju civilnog sektora u svrhu intenzivnijeg učešća u evropskom integrativnom procesu, obuku državnih službenika u postupanju po evropskim standardima te informisanje javnosti o Evropskoj uniji i procesu stabilizacije i pridruživanja u Crnoj Gori.

1. Upoznavanje sa strukturom i standardima EU i osnaživanje evropske ideje u Crnoj Gori:

• Škola evropskih integracija - nove ideje, nova saradnja - podnosioci projekta:

  Centar za građansko obrazovanje, Centar za razvoj nevladinih organizacija, Evropski pokret u Crnoj Gori - Projekat je aktivnost na tragu ranije podržanog projekta ('follow-up') Škole evropskih integracija. Nakon što su prve dvije generacije završile Školu, okupili su se odabrani polaznici, predstavnici organizatora i Foundation Open Society Institute-Predstavništva Crna Gora. Navedene organizacije predstavile su svoje aktivnosti i ukazale na mogućnosti da se u njih uključe polaznici Škole. Zajednička radionica urodila je novim idejama za projekte koje će razvijati polaznici sami ili u saradnji sa pomenutim organizacijama i otvorila mogućnost angažmana i korištenja kreativnih potencijala polaznika Škole evropskih integracija. Iskustva i saznanja stečena u ovom projektu korištena su pri planiranju nastavnog i radnog procesa u III Generaciji Škole. - 2.469 EUR [realizovano sredstvima preostalim od donacije za projekat Škola evropskih integracija - II generacija, iz 2004.]

• Škola evropskih integracija - III generacija - podnosioci:

  Centar za građansko obrazovanje, Centar za razvoj nevladinih organizacija, Evropski pokret u Crnoj Gori - Ovaj projekat je nastavak jedinstvenog programa alternativnog obrazovanja koji osposobljava polaznike da razumiju procese evropskih integracija. U tom cilju četrdesetoro polaznika steklo je osnovna znanja iz istorije, prava, političkog sistema i institucija Evropske Unije, kao i ekonomije evropskih integracija i sistema zaštite ljudskih prava u EU. Škola treba da podstakne polaznike da sami preduzimaju aktivnosti vezane za promovisanje i utemeljenje evropskih standarda u savremenom društvu Crne Gore. Treća generacija Škole radila je od 10. marta do 5. jula ove godine, a predavali su stručnjaci iz različitih akademskih i drugih institucija i organizacija iz zemlje i inostranstva, pripadnici diplomatskog kora u našoj zemlji i drugi. - 31.254 EUR

• Škola evropskih integracija - IV generacija i Regionalna škola evropskih integracija - podnosioci:

  Centar za građansko obrazovanje, Centar za razvoj nevladinih organizacija, Evropski pokret u Crnoj Gori - Obuka se odvija od 15. avgusta 2005. do 15. januara 2006, paralelno za dvije grupe od 25 polaznika - u Podgorici i u Bijelom Polju (za polaznike sa sjevera Crne Gore). - 32.506,84 EUR

2. Mobilizacija civilnog sektora u svrhu intenzivnijeg učešća u evropskom integrativnom procesu:

• Doprinos NV-sektora iz Crne Gore za monitoring izvještaja Evropske Komisije o procesu stabilizacije i pridruživanja - podnosilac Centar za demokratiju i ljudska prava (CEDEM) - Evropska komisija redovno prati tokove reformi u pojedinim oblastima koje su važne za proces stabilizacije i pridruživanja. Nevladine organizacije u Crnoj Gori iskazale su interes da Evropskoj komisiji dostave svoje mišljenje u vezi sa ovim oblastima i tako doprinesu da odgovorni u Evropskoj komisiji bolje razumiju i lakše prate kretanja u Crnoj Gori. Predstavništvo Open Society Institute u Briselu ponudilo je Fondaciji u Crnoj Gori mogućnost da, u saradnji sa partnerima iz nevladinog sektora, uputi Evropskoj komisiji materijal u kojem se analizira stanje u sljedećim oblastima: ekonomija, sudstvo i unutrašnji poslovi, ljudska prava i civilni sektor. Analizu stanja i preporuke uradili su stručnjaci Centra za demokratiju i ljudska prava. - 2.050 EUR

• Povezivanje NVO-a iz Crne Gore sa donosiocima odluka u Briselu i srodnim NV institucijama - projekat Fondacije - Projekat se odnosi na uspostavljanje kontakata i upoznavanje partnera u Evropskoj komisiji sa mogućnostima nevladinog sektora u Crnoj Gori da doprinese uvođenju evropskih vrijednosti i nastavku reformi u Crnoj Gori. Sa tim ciljem direktorica Fondacije Sanja Elezović i predsjednik Upravnog odbora CEDEM-a Srđan Darmanović imali su u Briselu sastanke u kabinetima visokog komesara Havijera Solane i komesara Oli Rena, sa službenikom Evropske Komisije za Crnu Goru, sa predstavnicima država članica EU, sa predstavnicima Fondacije King Boduen te u Predstavništvu Open Society Institute. - 1.366,30 EUR

• Kampanja javnog zastupanja u vezi sa legitimitetom, legalitetom i transparentnošću procesa rješavanja državno-pravnog statusa Crne Gore - projekat Fondacije - Fondacija, uz pomoć kancelarija OSI-London i OSI-Brisel, podržava započetu komunikaciju i saradnju nevladinog sektora Crne Gore i zemalja članica EU kako bi evropski zvaničnici stekli potpuniju sliku o crnogorskom društvu i njegovim potrebama. Projekat "Kampanja javnog zastupanja u vezi sa legitimitetom, legalitetom i transparentnošću procesa rješavanja državno-pravnog statusa Crne Gore" nastavlja se na ranije projekte Fondacije: "Doprinos NV sektora iz Crne Gore za monitoring izvještaja Evropske Komisije o procesu stabilizacije i pridruživanja" i "Povezivanje NVO-a iz Crne Gore sa donosiocima odluka u Briselu i srodnim NVO institucijama". Projekat uključuje organizovanje konsultativnih sastanaka sa NVO-ima iz Crne Gore koji su rezultirali donošenjem Zajedničke izjave o uslovima za dalju demokratizaciju Crne Gore i korištenje Izjave u kampanji javnog zastupanja na sastancima sa predstavnicima EU. - 5.462,84 EUR

• Okrugli sto: Pravni okvir crnogorskog referenduma u kontekstu međunarodnog prava i prakse - projekat Fondacije - Projekat obuhvata organizovanje međunarodnog ekspertskog okruglog stola o pravnim okvirima plebiscita i obavještavanje javnosti o zaključcima i preporukama tog skupa. Nakon održavanja okruglog stola objavljena je publikacija u kojoj su izneseni stavovi, nalazi i preporuke. Publikacija je dostavljena funkcionerima EU, predstavnicima svih 25 zemalja članica i SAD, uglednim nevladinim organizacijama, institucijama koje imaju uticaja na kreiranje politike u EU, članovima Venecijanske komisije, institutima i domaćim subjektima iz vladinog i civilnog sektora. Projekat treba da doprinese stvaranju mirnog i stabilnog ambijenta za održavanje referenduma o državnom statusu Crne Gore i za prihvatanje njegovih rezultata. - 33.696,93 EUR

• Tekući troškovi kancelarije Evropskog pokreta u Crnoj Gori (april - decembar 2005.) - podnosilac NVO Evropski pokret u Crnoj Gori - Nakon obnavljanja rada, krajem 2004, NVO Evropski pokret u Crnoj Gori uspostavio je saradnju sa nizom aktera u javnom i privatnom sektoru te realizovao i pokrenuo aktivnosti koje promovišu evropsku ideju i doprinose njenom boljem razumijevanju. Fondacija podržava institucionalno jačanje NVO Evropski pokret u Crnoj Gori tako što pokriva tekuće troškove organizacije do kraja 2005. godine. Ovaj projekat je nastavak podrške kanacelariji Evropskog pokreta u Crnoj Gori iz 2004. godine. - 6.794 EUR

• Rodna ravnopravnost u međunarodnim dokumentima - podnosilac Kancelarija za ravnopravnost polova VRCG - Projekat obuhvata prevođenje, pripremu i štampanje dokumenata Savjeta Evrope, Evropske Unije, Ujedinjenih nacija i OEBS-a koji se odnose na zaštitu ljudskih prava, uvođenje nediskriminatorskog zakonodavstva i osiguravanje jednakih prava za žene i muškarce. Radi se o četiri dokumenta koji do sada nijesu prevedeni ni na jedan bliski južnoslovenski jezik.Te publikacije neophodne su zakonodavstvu, a koristiće ih i Škola za ljudska prava, Škola za evropske integracije i Škola demokratije. Takođe će se distribuirati studentima, nevladinim organizacijama i državnim institucijama. - 6.000 EUR [Ovaj projekat Fondacija podržava i kroz Ženski program sa 560 EUR, ukupno sa 6.560 EUR]

• Ženski civilni sektor u Crnoj Gori ka evropskim integracijama - podnosilac ŽNVO Ženska akcija - Osnovni cilj projekta je ispitivanje spremnosti i kapaciteta ženskih nevladinih organizacija u Crnoj Gori da preuzmu ulogu podizanja svijesti i monitoringa rodnog aspekta ukupnih pregovora u pristupu EU. Vlada RCG je usvojila i publikovala Komunikacionu strategiju za informisanje javnosti o procesu pridruživanja Crne Gore Evropskoj uniji. U toj strategiji nevladin sektor je posebna ciljna grupa kojoj je potrebno obezbijediti informacije i, istovremeno, zagovarač i podrška u procesu evropskih integracija. Ovo istraživanje treba da pokaže kakvi su kapaciteti i potrebe ženskih nevladinih organizacija u oblasti evropskih integracija i omogućiti osmišljavanje odgovarajućeg programa obuke. - 5.489 EUR [Ovaj projekat finansira se takođe sa 1.000 EUR iz Ženskog programa, ukupno 6.489 EUR.]

3. Obuka državnih službenika u postupanju po evropskim standardima:

• Seminar o procjeni fiskalnog uticaja propisa na budžet - projekat Fondacije u saradnji sa Programom za razvoj kapaciteta - Program za razvoj kapaciteta (CDP) i Svjetska Banka započele su u aprilu 2004. aktivnosti na uvođenju procjene fiskalnog uticaja propisa na budžet (Fiscal Impact Assessment-FIA). To je analiza predstojećih rashoda za svaki predlog koji podnosi vlada i odavno se primjenjuje u mnogim zemljama. Uvođenje takve procedure jedan je od preduslova koji Crna Gora mora da ispuni da bi od Svjetske banke dobila kredit za strukturno prilagođavanje. FOSI - Predstavništvo Crna Gora, u saradnji sa CDP-om, organizovalo je trodnevni seminar za implementaciju FIA za predstavnike Ministarstva finansija kao i drugih minstarstava. Predavači su bili eksperti za ovu oblast iz regiona. - 6.083,82 EUR

• Dalje aktivnosti Programa za razvoj kapaciteta javne uprave/ Capacity Development Program (Partnerski program Vlade RCG, Fondacije i UNDP-a). U 2005. godini Fondacija kroz CDP, nastavlja podršku Ministarstvu prosvjete i nauke, Ministarstvu za međunarodne ekonomske odnose i evropske integracije i Ministarstvu pravde. - 10.000 EUR [Projekat je finansiran i sa 30.000 EUR iz Programa Javna uprava i lokalna samouprava i 10.000 EUR iz programa Reforma obrazovanja, ukupno 50.000 EUR]

4. Informisanje javnosti o Evropskoj uniji i procesu stabilizacije i pridruživanja u Crnoj Gori:

• European Stability Initiative - Prezentacija studije i preporuka - projekat Fondacije - George Soros, osnivač mreže Instituta za otvoreno društvo, pokrenuo je inicijativu za proširenje pretpristupne pomoći Evropske unije na zemlje zapadnog Balkana (Srbija i Crna Gora, Bosna i Hercegovina, Makedonija i Albanija). Za sada je ovim zemljama, koje su potencijalni kandidati za članstvo u EU, namijenjen samo dio takozvanog IPA fonda (Instrument for Pre-accession Assistance), dok zemlje-kandidati (Hrvatska i Turska) u potpunosti mogu koristiti taj fond. U okviru ove inicijative, NVO European Stability Initiative (ESI) uradila je Studiju o stanju privrede i evropskoj perspektivi zemalja zapadnog Balkana. Fondacija je organizovala prezentaciju te studije, sastanke i medijsku promociju kako bi upoznala stručnu i širu javnost sa zaključcima i preporukama ESI i iskustvima iz regiona. Nakon prezentacije, organizovan je niz konsultativnih sastanaka sa NVO-a iz Crne Gore o proširenju pretpristupne pomoći Evropske unije zemljama zapadnog Balkana. Predlozi za aktivnosti NVO-a na unapređenju komunikacije Crne Gore sa institucijama Evropske unije rezultirali su pismom koje je petnaest nevladinih organizacija u julu uputilo Komesaru za proširenje EU Oli Renu sa predlogom da Evropska komisija u Podgorici otvori kancelariju, koja bi olakšala saradnju dviju strana i efikasnije djelovanje ovdašnjeg NV sektora u procesu evropskih integracija. 1.940,25 EUR

• Dijalog i analize - Uključivanje javnosti, kroz medije, u evropske integracije - podnosilac Institut za medije Crne Gore - Projekat je serija dvodnevnih, specifičnih formi obuke iskusnih novinara i urednika, od kojih javnost očekuje blagovremeo i temeljno informisanje o temama vezanim za Evropsku uniju i evropske integracije. Pred njima je poseban zadatak da predstave javnosti efekte evropskih integracija na ekonomske i socijalne odnose u Crnoj Gori, posebno efekte na život prosječnog građanina. Radionice (1. EU vijesti kao medijski događaj; 2. EU je vijest! Kada? Zašto? Kako?) organizovane su u neposrednom ili posrednom kontaktu polaznika obuke sa fokus-grupama. - 4.860,68 EUR

• Upoznaj Evropsku Uniju da bi je drugima približio - podnosilac Institut za medije Crne Gore - Projekat se odnosi na poseban modul u okviru Novinarske škole Instituta za medije Crne Gore, koji se uveden za ovogodišnju, treću generaciju polaznika - mlade novinare koji su unaprijedili znanje. Pored profesionalnih znanja i vještina, ovogodišnja generacija stekla je i opšta znanja iz politike, prava, ekonomije, socijalne politike i zaštite ljudskih prava. Budući da su pitanja vezana za Evropsku Uniju aktuelna u Crnoj Gori, mladi novinari obradili su i sljedeće teme: istorijat EU, institucije EU, funkcionisanje EU, Komunikaciona strategija Crne Gore za pridruživanje EU. - 2.516,38 EUR

• Priprema i štampanje tromjesečnog dvojezičnog biltena "EuroMont" - podnosilac Ministarstvo za ekonomske odnose sa inostranstvom i evropske integracije - Ministarstvo, zajedno sa nevladinim organizacijama, informiše javnost o procesu pridruživanja Crne Gore Evropskoj uniji putem biltena "EuroMont". Bilten se na našem jeziku štampa kao podlistak u dnevnom listu "Vijesti", a na engleskom u elektronskom izdanju šalje se na određene adrese u zemlji i inostranstvu. "EuroMont" se, takođe, redovno postavlja na web-stranicu www.integracije.cg.yu. Cilj projekta je da ukupnu javnost cjelovito informiše o EU, njenom ustrojstvu, radu, institucijama i zajedničkim politikama, o odnosima između Republike Crne Gore, odnosno SiCG, i EU, kao i o aktivnostima vezanim za integracijske procese. - 14.328 EUR

• Štampanje knjige "Proširena Evropa, ekonomske promjene i očekivanja" - podnosilac Ministarstvo za ekonomske odnose sa inostranstvom i evropske integracije - Knjiga "Proširena Evropa, ekonomske promjene i očekivanja", autora Marie Luise Heschtel, predstavlja sveobuhvatnu analizu političkih i ekonomskih zbivanja u sklopu stvaranja ujedinjene Evrope. Projekat se odnosi na štampanje dodatnih 100 primjeraka. Prethodno je, Ministarstvo za ekonomske odnose sa inostranstvom i evropske integracije RCG, u okviru bilateralne saradnje sa Vladom Republike Francuske na prevođenju i izdavanju knjiga za državne službenike, izdalo 200 primjeraka ove knjige. Ona doprinosi boljem upoznavanju strukture i načina funkcionisanja EU i pokazalo se da bi bila korisna i za nevladine organizacije, fakultete i druge partnere Ministarstva. - 690,30 EUR

Na projekte realizovane kroz Evropski program u 2005. godini, Fondacija je utrošila sredstva u ukupnom iznosu od 165.039,34 EUR.

1. Projekti podržani iz nacionalnog pravnog programa:

• Imajući u vidu izuzetan značaj prava na pravično suđenje u razumnom roku, kao i činjenicu da je to najčešće kršeno pravo od svih prava i sloboda garantovanih Evropskom konvencijom o ljudskim pravima, Fondacija je podržala projekat koji se odnosi na desetomjesečno istraživanje dužine trajanja sudskog postupka pred sudovima u Crnoj Gori. U okviru ovog projekta istražuju se krivični predmeti pred osnovnim i višim sudovima u Republici, kao i predmeti iz građanskog prava pred osnovnim sudovima. Cilj projekta je da se detektuju praktične prepreke za ostvarivanje prava na suđenje u razumnom roku, nalazi istraživanja prezentuju javnosti i nadležnim državnim organima predlože pravci izmjena propisa i pruže preporuke u vezi sa edukacijom i organizacijom rada u sudovima. Implementator projekta je NVO Centar za vladavinu prava - 15.000 EUR

• Nastavljajući svoju podršku projektima usmjerenim na promociju i implementaciju Evropske konvencije o ljudskim pravima Fondacija je podržala četiri seminara u organizaciji Savjeta Evrope, AIRE Centra, Centra za obuku sudija i NVO Centar za demokratiju i ljudska prava iz Podgorice. Prvi seminar održan je 4. i 5. februara 2005. godine u Herceg Novom, a cilj mu je bio da pruži preporuke za usklađivanje porodičnog prava u Crnoj Gori sa Evropskom konvencijom o ljudskim pravima. Seminar je namijenjen predstavnicima sudstva, tužilaštva, advokature, Ministarstva rada i socijalnog staranja te centara za socijalni rad koji su razmotrili probleme u oblasti porodičnog prava u Crnoj Gori i uslove za uvođenje evropskih standarda u domaće zakone iz te oblasti. Sljedeća dva seminara održana su 23. i 24. aprila i 1. i 2. jula, takođe u Herceg Novom i na njima je učestvovalo 35 sudija, tužilaca, advokata te predstavnika Ministarstva pravde i Ministarstva unutrašnjih poslova. Na seminarima su sagledana iskustva nakon jednogodišnje primjene novih krivičnih zakona u Crnoj Gori, a učesnici su uporedili svoju praksu sa praksom Evropskog suda za ljudska prava, posebno u dijelu koji se odnosi na lišenje slobode, pravo na efikasnu odbranu u pretkrivičnom postupku i na ulogu sudije u istražnom postupku, a na drugom seminaru i sa posebnim osvrtom na glavni pretres i žalbeni postupak, te savremena rješenja o prihvatljivosti dokaza i izvršenja krivičnih sankcija. Četvri seminar, koji se bavi primjenom prava zaštićenih Evropskom konvencijom o ljudskim pravima, održan je 11. i 12. novembra u Pržnu. Tema ovog seminara bila je odnos između prava na privatnost i slobode izražavanja i cilj njegovog održavanja je bio da doprinese da se praksa i stavovi Evropskog suda za ljudska prava u ovoj oblasti primijene i u domaćem pravnom sistemu. Učesnike su sa svojim iskustvima upoznali evropski pravnici koji su zastupali stranke pred sudom u Strazburu, kao i eminentni domaći pravnici koji su radili na predmetima iz oblasti prava na privatnost i slobode izražavanja. - 14.630 EUR

• Fondacija je pokrila dio troškova tzv. profesionalnih razgovora na temu "Mediji i društvo", koji su održani u Podgorici 22-23. januara 2005. u organizaciji Instituta za medije. Taj skup predstavlja drugu fazu šireg projekta koji ukazuje na ulogu medija u demokratizaciji društva, potrebu za poboljšanjem profesionalnih i etičkih standarda u novinarstvu i stimulisanje profesionalne i javne debate o medijima. U okviru prve faze ovog projekta, u decembru 2004. godine sprovedena su istraživanja "Sloboda i odgovornost medija u Crnoj Gori", "Kleveta i mediji" i "Procjena uticaja i uspješnosti obuke u organizaciji i posredstvom IMCG". Ta su istraživanja predstavljena u okviru projekta Profesionalni razgovori: Mediji i društvo. - 4.303,65 EUR

• Imajući u vidu značaj i uticaj ispitivanja javnog mnjenja i njegovih rezultata na kreiranje politike i uopšte napore na ubrzanju društvenog razvoja, Fondacija je podržala projekat NVO CEDEM koji obuhvata četiri ispitivanja javnog mnjenja Crne Gore u 2005. godini u tromjesečnim intervalima, detaljnu analizu rezultata i iskazanih tendencija u javnom mnjenju te njihovu pravovremenu prezentaciju javnosti. Ispitivao se odnos prema glavnim društvenim reformama - pravosudnog sistema, obrazovanja i lokalne samouprave te odnos prema Evropskoj uniji. Ispitivanje se vrši na uzorku od 1.000 ispitanika, koji po etničkim, socijalnim i drugim relevantnim karakteristikama predstavljaju stanovništvo u Crnoj Gori. Na temelju rezultata ovih ispitivanja i Fondacija definiše pravce svog djelovanja u pomenutim reformskim segmentima. - 6.000 EUR

• Nastavljajući svoju podršku reformama krivičnog zakonodavstva u Crnoj Gori, Fondacija je podržala projekat Ministarstva pravde koji za cilj ima izradu Zakona o edukaciji u pravosuđu, koji bi regulisao obavezno stručno usavršavanje sudija i tužilaca u Republici usklađujući ga sa međunarodnim standardima sadržanim u mnogim međunarodnim dokumentima, prije svega dokumentima Savjeta Evrope. Novi zakon treba da doprinese daljoj profesionalizaciji, stručnosti i efikasnosti nosilaca pravosudne funkcije. Projekat se odnosi na pokrivanje troškova radne grupe koja sastavlja zakonski tekst i na održavanje okruglog stola koji treba da razmotri prvi nacrt Zakona. - 4.250 EUR

• U nizu aktivnosti Fondacije na planu reforme krivičnog zakonodavstva, Fondacija je, u saradnji sa Ministarstvom pravde RCG i Kancelarijom OEBS-a u Podgorici, 18. i 19. aprila 2005. godine organizovala dva okrugla stola pod nazivom "Iskustva u implementaciji novog krivičnog zakonodavstva u Crnoj Gori", a povodom prve godišnjice primjene novog Krivičnog zakonika i Zakonika o krivičnom postupku u Crnoj Gori. Okrugi sto održan 18. aprila bio je posvećen Krivičnom zakoniku, a 19. aprila Zakoniku o krivičnom postupku. Skupu je prisustvovalo oko 40 predstavnika sudstva, tužilaštva, nevladinih organizacija i donatora sa ciljem da daju svoje komentare u vezi sa primjenom navedenih zakonskih akata u praksi crnogorskog pravosuđa. Na raspravi, kojoj su prisustvovali i članovi radih grupa koje su radile na predlozima ovih zakona, vođena je stručna i kvalitetna diskusija u kojoj su iznijete primjedbe i problemi sa kojima su se pripadanici svih profesija koji rade na primjeni ovih propisa, susretali u praksi. Primjedbe i sugestije iznijete na ovim okruglim stolovima dale su polaznu osnovu radnim grupama koje su započele rad na izmjenama i dopunama ovih zakonskih tekstova. - 6.720 EUR

• U cilju daljeg osnaživanja tužilačke organizacije i nastojanja da ona ima što bolje ustrojstvo, Fondacija je podržala projekat usmjeren na izradu Nacrta Pravilnika o unutrašnjem poslovanju državnog tužioca, za čim se potreba ukazala nakon donošenja novog Zakona o državnom tužiocu i uspostavljanjem modernih standarda u uporednom pravu. Ovaj Pravilnik na potpun i sveobuhvatan način treba da uredi poslove tužilačke uprave koji obuhvataju unutrašnji raspored poslova (čime se obezbjeđuje pravilan i blagovremen rad državnog tužioca), razmatranje pritužbi i predstavki, upravljanje informacionim sistemom, vođenje propisanih evidencija i izvještaja, rad pisarnice i arhive, finansijsko i materijalno poslovanje i sl. Projekat uključuje izradu Nacrta Pravilnika i održavanje okruglog stola na kojem će se razmotriti završna verzija Nacrta Pravilnika, formulisana na temelju komentara iz Savjeta Evrope i OEBS-a. Fondacija je finansijski podržala izradu početne verzije Pravilnika i dio troškova okruglog stola.- 3.900 EUR

• Fondacija je podržala i projekat Ministarstva pravde usmjeren na donošenje Zakona o odgovornosti pravnih lica za krivična djela, kao jedan od posljednjih zakona koje Crna Gora treba da donese kako bi se u potpunosti zaokružila reforma krivičnog zakonodavstva i domaći pravni sistem uskladio sa međunarodnim standardima u ovoj oblasti. Cilj projekta je izrada teksta Zakona o odgovornosti pravnih lica za krivična djela i utvrđivanje njegovog Predloga od strane Vlade Republike Crne Gore. Nakon što Vlada utvrdi Predlog on će biti upućen u skupštinsku proceduru, a donošenje Zakona očekuje se do sredine 2006. godine. Donošenjem Zakona propisaće se uslovi odgovornosti pravnih lica za krivična djela, krivične sankcije koje se primjenjuju prema pravnim licima, kao i krivični postupak u kojem se te sankcije izriču. - 2.400 EUR

• Uključujući se u podršku antikorupcijskoj inicijativi, Fondacija je podržala drugu fazu projekta NVO CEMI koji se odnosi na unošenje podataka i održavanje baze podataka o finansiranju političkih partija, o javnim nabavkama i o primanjima javnih funkcionera, koja je uspostavljena u prethodnoj fazi ovog projekta. Projekat treba da omogući građanima pristup informacijama i transparentnost na polju finansiranja političkih partija, primanja javnih funkcionera i javnih nabavki. Istraživački i posmatrački tim CEMI-a prikupljao je nove dostupne informacije, obrađivao ih i punio bazu, koja će biti postavljena na internet i dostupna javnosti. - 3.413 EUR

• S obzirom da je u Skupštini Republike Crne Gore usvojen Zakon o izmjenama i dopunama Zakona o finansiranju političkih partija, a koji prema prvim izvještajima odstupa od međunarodnih standarda u ovoj oblasti, Fondacija je podržala projekat NVO CEMI koji predviđa da stručni tim analizira efekte nedavno usvojenog Zakona o izmjenama i dopunama Zakona o finansiranju političkih partija, da identifikuje sporne odredbe zakona, istraži međunarodne standarde i preporuke međunarodnih organizacija te da pripremi analitičku studiju spornih odredaba. Konačni rezultat projekta bio bi Nacrt predloga za izmjene i dopune sadašnjeg Zakona o finansiranju političkih partija koji bi predstavljao temelj za pokretanje široke kampanje za ostvarenje poštenog, transparentog, ograničenog i održivog finansiranja političkih partija. - 2.625 EUR

2. Projekti koje je Fondacija kandidovala kod mrežne institucije Open Society Justice Initiative (Budimpešta) i finansiraju se po 50% iz oba budžeta:

• S obzirom na značajan porast organizovanog kriminala i njegov veliki uticaj na sve oblike života, Fondacija je, kao dio šireg istraživanja koje se realizuje na nivou mreže Soros fondacija za prostor Balkana, podržala projekat istraživanja javnog mnjenja Crne Gore o stavovima prema organizovanom kriminalu. Nakon završenog istraživanja Fondacija je organizovala prezentaciju rezultata Istraživanja javnog mnjenja Crne Gore o stavovima prema organizovanom kriminalu za predstavnike tužilaštva, sudstva, policije i advokature u Crnoj Gori, sa ciljem da doprinese boljem definisanju strategije za borbu protiv organizovanog kriminala. Projekat ovog istraživanja javnog mnjenja zajednički su finansirali Fondacija i mrežna institucija Open Society Institute u ukupnom iznosu od 9.360 EUR, dok je Fondacija samostalno finansirala prezentaciju rezultata istraživanja (387,64 EUR) 

• U saradnji sa mrežnim programom OSI iz Budimpešte Fondacija je podržala i sljedeću fazu projekta Monitoring finansiranja političkih partija, koji implementira NVO CEMI. Projekat se odnosi na monitoring implementacije Zakona o finansiranju političkih partija i Zakona o sukobu interesa u Crnoj Gori i identifikuje pravce i modalitete njihove uspješne implementacije. Projekat takođe predviđa jačanje saradnje sa državnim regulatornim tijelima, kao i Izbornom komisijom i Komisijom za sprečavanje sukoba interesa i pružanje pomoći radi izgradnje njihovih kapaciteta i sposobnosti za borbu protiv političke korupcije, te monitoring njihovih aktivnosti i kvalitet rada i izvršavanja njihovih zakonskih obaveza. Na kraju projekat obuhvata i dalje održavanje i unošenje podataka u bazu podataka o finasiranju političkih partija, primanjima javnih funkcionera i javnim nabavkama. - 16.616 EUR

• Obezbijeđena je i dalja podrška projektu Pravnog fakulteta u Podgorici "Unapređenje rada pravnih klinika", koji se odnosi na stvaranje uslova za dalji rad Pravnih klinika koje su od ove godine postale dio nastavnog plana i programa na trećoj i četvrtoj godini studija. - 6.301 EUR.

Ukupna sredstva uložena u ovaj program u 2005. godini iznose 95.906,29 EUR, od čega je Fondacija uložila 79.767,79 EUR, a mrežna inicijativa Open Society Justice Initiative 16.138,50 EUR.

PROGRAM JAVNA UPRAVA I LOKALNA SAMOUPRAVA

Koordinator programa: Bego Begu

FOSI-ROM je kroz program Javna uprava i lokalna samouprava u 2005. godini podržao reforme u oblasti javne uprave i lokalne samouprave, obuku službenika državne uprave / lokalne samouprave / NVO aktivista u smislu povećanja stručnog i tehničkog znanja i sposobnosti i izradu podzakonskih akata. Posebnu pažnju posvetili smo ispitivanju stavova javnog mnjenja vezanih za tok reformi, saradnji sa drugim organizacijama u procesu reforme kroz zajedničke donacije i aktivnosti, te upoznavanju sa strukturom i standardima EU na lokalnom nivou.

1. Povećanje stručnog i tehničkog znanja i sposobnosti službenika:

• Obuka lokalnih službenika u implementaciji novog Zakona o inspekcijskoj kontroli -podnosilac NVO Agencija za lokalnu demokratiju i partnerstvo Crne Gore - Skupština RCG je 2003. godine usvojila Zakon o inspekcijskom nadzoru (Sl.list RCG 39/03) i Zakon o opštem upravnom postupku (Sl.list RCG 60/03). Projekat ima za cilj da 168 komunalnih inspektora u 15 opština osposobi za razumijevanje postupka inspekcijskog nadzora, primjenu materijalnih zakona iz svoje oblasti, primjenu navedenih zakona tokom vršenja nadzora, praktično sprovođenje Zakona o inspekcijskom nadzoru kroz izradu upravnih akata rješenja, zaključaka, zapisnika itd. - 8.400 EUR [Ovaj projekat je podržan i od strane Open Society Institute - Budimpešta (Local Government Initiative), u iznosu od USD 42,733.00].

• Priručnik za inspekciju Ministarstva poljoprivrede, šumarstva i vodoprivrede - podnosilac NVO Agencija za lokalnu demokratiju i partnerstvo Crne Gore - Projekat predviđa štampanje Priručnika-vodiča za inspektore Minstarstva poljoprivrede, šumarstva i vodoprivrede. Priručnik sadrži sve modele podnesaka koje navedene inspekcije donose ili na licu mjesta u objektima nadzora ili u kancelarijama kada postupaju po prigovorima stranaka. Štampanje priručnika predstavlja nastavak uspješno završenog projekta "Obuka inspekcija Ministarstva poljoprivrede šumarstva i vodoprivrede", koji je podržala Fondacija. Priručnik - vodič treba da pomogne resornim inspektorima, koji po vokaciji nijesu pravnici, da što kvalitetnije izvršavaju svoje poslove u okviru inspekcijskog nadzora te da otklone nedoumice u primjeni zakona o inspekcijama naročito u pogledu postupka i donošenja odluka - rješenja i drugih podnesaka. - 3.202,50 EUR

• Trening za članove/ice lokalnih multidisciplinarnih timova o nasilju u porodici i metodama rada sa zlostavljanim osobama - Podgorica, Bijelo Polje, Berane, Nikšić i Ulcinj - podnosilac NVO SOS telefon za žene i djecu žrtve nasilja - Podgorica - Na tri trodnevna seminara 75 članova multidisciplinarnih timova iz Podgorice, Bijelog Polja, Berana, Nikšića i Ulcinja osposobilo se za rad sa žrtvama porodičnog nasilja. U okviru projekta je urađen i priručnik sa uputstvima za rad sa zlostavljanima, koji sadrži i zaključke sa svakog od tri seminara i evaluaciju tih seminara.Ovo je nastavak dugoročnog projekta Fondacije i nevladinih organizacija SOS telefon-Nikšić i SOS telefon-Podgorica, koji se odnosi na njihovu saradnju sa lokalnim institucijama u suzbijanju porodičnog nasilja. U timovima zajednički rade zaposleni u centrima za socijalni rad, sudovima, domovima zdravlja i centrima bezbjednosti. - 7.781 EUR [Ovaj projekat Fondacija podržava i kroz Ženski program sa 7.700 EUR, ukupno sa 15.481 EUR]

• Specijalistički kurs - softverska podrška upravljanju investicionim projektima: MS project, za organe javne uprave i lokalne samouprave u Republici Crnoj Gori - podnosilac NVO Mont ekspert, Podgorica - Cilj projekta je edukacija službenika lokalne smouprave koji se bave investicionim poslovima u opština Tivat, Žabljak i Herceg Novi - prvim opštinama koje su imale lokalne izbore po uvođenju Zakona o lokalnoj samoupravi, jer on predviđa mnogo aktivniju ulogu opština u razvojnim investicionim projektima. Edukacija se sastoji od predavanja i obuke iz programa koji se bavi računarskim planiranjem upravljanja investicijama. Projekat predstavlja nastavak uspješno sprovedenog projekta Savremeno planiranje i upravljanje investicionim projektima u nadležnosti javne uprave i lokalne samouprave. Službenicima lokalne samouprave ova su znanja potrebna da bi mogli odgovoriti zahtjevima domaćih i stranih investitora, koji postavljaju nove standarde poslovanja, a oni se odnose na efikasnost, ekonomičnost, predvidljivost te angažovanje visokostručnog projektnog tima u realizaciji investicionih projekata. - 4.579 EUR

• Dalje aktivnosti Programa za razvoj kapaciteta javne uprave/ Capacity Development Program (Partnerski program Vlade RCG, Fondacije i UNDP-a) - Fondacija kroz CDP, nastavlja podršku Ministarstvu prosvjete i nauke, Ministarstvu za međunarodne ekonomske odnose i evropske integracije i Ministarstvu pravde. Takođe se planiraju aktivnosti na jačanju kapaciteta Vlade za tzv. horizontalnu koordinaciju djelatnosti, koja treba da razradi instrumente i metode za poboljšanje interresorne saradnje u skladu sa zahtjevima strateške orijentacije Crne Gore ka evro-atlantskim integracijama. - 30.000 EUR [Projekat je finansiran i sa 10.000 EUR iz Evropskog programa i 10.000 EUR iz programa Reforma obrazovanja, ukupno 50.000 EUR]

• Obuka za činovnike lokalnih uprava u upravljanju projektima iz EU fondova, podnosilac NVO Centar za razvoj nevladinih organizacija (CRNVO) - Cilj projekta je poboljšanje informisanosti službenika lokalne uprave - EU fondovima i upravljanju projektima iz fondova EU. Kroz dvije trodnevne interaktivne radionice učesnici će se upoznati sa pisanjem projekata za EU fondove i sa načinom upravljanja projektima iz EU fondova. Ciljnu grupu čine 42 predstavnika/ce lokalnih samouprava (po dvoje iz svake opštine) i 3 predstavnika/ce iz Zajednice opština Crne Gore. Predavači/ce i treneri/ce će biti polaznici seminara "Obuka za trenere u upravljanju projektima iz EU fondova".- 20.000 EUR [Ovaj projekat je podržan od novca preostalog od realizacije projekta "Građanski biro u opštini Rožaje" u 2004. godini]

2. Podrška izradi podzakonskih akata:

• Izrada modela Odluke o Savjetu za razvoj i zaštitu lokalne samouprave - podnosilac Zajednica opština Crne Gore - Svaka opština, prema Zakonu o lokalnoj samoupravi, treba da osnuje Savjet za razvoj i zaštitu lokalne samouprave. Skupština opštine u taj savjet će birati građane istaknute i ugledne u oblastima važnim za lokalnu samoupravu. Opštine za svoje savjete treba da utvrde koja su im prava i dužnosti, sastav, način izbora i rada te druga pitanja vezana za funkcionisanje savjeta. Ovaj projekat podrazumijeva izradu modela Odluke o Savjetu za razvoj i zaštitu lokalne samouprave te, kada Skupština Zajednice opština usvoji model, njegovo publikovanje na našem i engleskom jeziku, distribuciju i tri prezentacije modela Odluke - u sjevernoj, srednjoj i južnoj regiji. - 3.675 EUR

3. Povećanje stručnog i tehničkog znanja i sposobnosti predstavnika NVO sektora:

• Obuka za trenere u upravljanju projektima iz EU fondova - podnosilac NVO Centar za razvoj nevladinih organizacija (CRNVO) - Cilj projekta je da se poboljša informisanost nevladinih organizacija, lokalne i državne uprave o EU fondovima i upravljanju projektima iz fondova EU. Kroz četiri interaktivne radionice učesnici će povećati svoja znanja o EU fondovima (pristup putem logičkog okvira), o načinu upravljanja projektima iz EU fondova, te o metodologiji učenja odraslih i vođenju treninga. U kompletnoj obuci učestvovaće treneri CRNVO (12 kandidata), članovi Evropskog pokreta u Crnoj Gori (3 kandidata) i predstavnici Ministarstva za ekonomske odnose sa inostranstvom i evropske integracije (5 kandidata). - 10.776,46 EUR

• Građanskim dijalogom do efikasne lokalne samouprave - podnosilac NVO Consenzus - Pomoću ovog projekta žene - aktivistkinje nevladinih organizacija u Baru i Kolašinu obučavaju se za efikasnu komunikaciju sa lokalnim vlastima. Kroz dvije inetraktivne radionice učesnice su se upoznale sa ulogom, odgovornostima, obavezama i pravima građana i lokalnih vlasti, sa nadležnostima lokalnih vlasti i sa tehnikama uspostavljanja dijaloga sa njima. Nakon seminara su održani sastanci sa predstavnicima lokalnih vlasti radi dogovora o mehanizmima buduće saradnje. Projekat treba da poveća svijest građana o potrebi da se sami uključe u demokratske procese i da podstakne institucije vlasti da u rješavanju problema imaju na umu prioritete i potrebe muškaraca i žena podjednako. - 6.522 EUR [Ovaj projekat finansira se takođe sa 500 EUR iz Ženskog programa, ukupno 7.022 EUR.]

4. Ispitivanje javnog mnjenja Crne Gore:

• Javno mnjenje Crne Gore u 2005. godini - podnosilac NVO Centar za demokratiju i ljudska prava (CEDEM) - Projekat obuhvata četiri ispitivanja javnog mnjenja Crne Gore ove godine u tromjesečnim intervalima, detaljnu analizu rezultata i iskazanih tendencija u javnom mnjenju te njihovu pravovremenu prezentaciju javnosti. Ispituje se odnos prema glavnim društvenim reformama - pravosudnog sistema, obrazovanja i lokalne samouprave te odnos prema EU. Ispitivanje se vrši na uzorku od 1.000 ispitanika, koji po etničkim, socijalnim i drugim relevantnim karakteristikama predstavljaju stanovništvo u Crnoj Gori. Na temelju rezultata ispitivanja Fondacija definiše pravce svog djelovanja u pomenutim reformskim segmentima. U 2005. godini, na temelju nalaza prošlogodišnjih istraživanja, provodiće aktivnosti koje treba da pomognu građanima da razumiju reformske procese. - 15,000 EUR [Ovaj projekat Fondacija podržava takođe kroz program Reforma obrazovanja sa 23.760 EUR i Pravni program sa 6.000 EUR, ukupno sa 44.760 EUR]

5. Upoznavanje sa strukturom i standardima EU na lokalnom nivou :

• Škola demokratskog rukovođenja III generacija - Decentralizacija i Evropske integracije u crnogorskom kontekstu - podnosilac NVO Nansen dijalog centar - Crna Gora - Škola demokratskog rukovođenja unapređuje znanja i vještine mladih političkih lidera (25-35 godina) iz različitih stranaka u Crnoj Gori o političkom organizovanju i reformama. Škola podrazumijeva učešće drugih organizacija (CoE, OSCE...) zavisno o temi. Fondacija podržava organizovanje sljedećih seminara za drugu generaciju polaznika: 1. "Seminar o principima decentralizacije u skladu sa evropskom praksom", na kojem polaznici saznaju o: osnovnim principima decentralizacije proizašlim iz novog Zakona o lokalnoj samoupravi, Zakona o izboru predsjednika opštine i Zakona o finansiranju lokalne samouprave; o odnosima između centralnih i lokalnih vlasti; o ulozi građana i saradnji svih relevantnih činilaca u odlučivanju na lokalnom nivou; o evropskim poveljama, preporukama i direktivama Evropske Unije iz domena lokalne samouprave. 2. "Seminar o Procesu evropskih integracija, sa osvrtom na iskustva iz regiona", na kojem polaznici upoznaju strukturu i način funkcionisanja Evropske Unije i regionalna iskustva u procesu pristupanja EU (praktična iskustva jedne zemlje kandidata). Ovaj projekat osposobljava buduće nosioce društvenih promjena i pokretače inicijativa i reformi te daje impuls pokretu za približavanje Crne Gore Evropskoj Uniji. - 10.696,26 EUR

• Lokalna samouprava u evropskim integracijama - podnosilac Nansen dijalog centar - Crna Gora u saradnji sa Ministarstvom za ekonomske odnose sa inostranstvom i evropske integracije - Projektat obuhvata pet radionica - u Nikšiću, Baru, Bijelom Polju, Pljevljima i Tivtu, na kojima će se lokalni službenici upoznati sa evropskim poveljama, preporukama i direktivama Evropske unije iz domena lokalne samouprave. Radionice organizuje Nansen dijalog centar-Podgorica u saradnji sa Ministarstvom za ekonomske odnose sa inostranstvom i evropske integracije, u čiji se akcioni plan komunikacione strategije, uklapa ovaj projekat. Finansiranjem ovog projekta Fondacija nastoji da olakša službenicima lokalne uprave da razumiju procese evropskih integracija i da prihvataju evropske standarde, čime će se ubrzati procesi integracije. - 3.103,75 EUR

• Političke partije u evropskim integracijama - "follow up" aktivnost II generacije Škole demokratskog rukovođenja, podnosilac Nansen dijalog centar-Crna Gora - Na radionicama u Nikšiću, Kolašinu, Bijelom Polju i Podgorici predstavnici različitih političkih partija su se upoznali sa svim važnim dokumentima i procesima neophodnim za evropske integracije Crne Gore. Predstavnici Ministarstva za ekonomske odnose sa inostranstvom i evropske integracije RCG predstavili su učesnicima Evropsku povelju o lokalnoj samoupravi, Preporuku o učešću građana u lokalnom javnom životu, Evropsku povelju o učešću mladih u lokalnom javnom životu, preporuke Savjeta Evrope i Evropske Unije iz domena lokalne samouprave, a takođe su iznijeli i iskustva eksperata u tim oblastima iz regiona i Evropske Unije. Ovaj projekat približava polaznicima smisao evropskih integracija i ukazuje im na potrebu da svi politički subjekti zajednički nastupaju pred evropskim institucijama kako bi ubrzali procese integracija i prihvatanje standarda koje ti procesi zahtijevaju. - 1.540 EUR [Ovaj projekat je podržan od novca preostalog od realizacije projekta "Škola demokratskog rukovođenja - II generacija"]

• Rodna ravnopravnost u procesu EU integracija - projekat Fondacije - Sadržaj projekta je seminar za aktivistkinje nevladinih organizacija i zaposlene u vladinim institucijama, na kojem su one upoznate sa stavovima i smjernicama Evropske unije o rodnoj ravnopravnosti. Učesnice su takođe obaviještene o regionalnom EONET projektu, koji u Crnoj Gori vode Fondacija i OSI-Njujork. (Projekat se bavi uporednom analizom domaće legislative i direktiva EU-e koje se odnose na ekonomski status žena te analizom primjene zakona). Iskustva Slovenije i Češke predstavile su ekspertkinje za pitanja rodne ravnopravnosti u evropskim integracijama, koje su iz tih zemalja. U sklopu seminara bilo je govora o promociji rodne ravnopravnosti u okviru procesa pridruživanja Evropskoj uniji. Seminar je nastavak angažmana Fondacije u upoznavanju domaćih snaga koje se bave pitanjima ravnopravnosti žena i muškaraca sa rješenjima EU u toj oblasti. - 7.206 EUR + 163,97 EUR troškovi = 7.369,97 EUR [Ovaj projekat Fondacija podržava i kroz Ženski program sa 1.888,15 EUR]

Na projekte realizovane kroz program Javna uprava i lokalna samouprava u 2005. godini, utrošeno je sredstava u iznosu od 111.105,94 EUR i 42.773,00 USD.

Fondacija je uložila 55,552,97 EUR, a mrežni program OSI/LGI je uložio 55.552.97 EUR i 42.773,00 USD.

PROGRAM ZA IZGRADNJU KAPACITETA JAVNE UPRAVE