ISKUSTVA SLOVENIJE U PROCESU PRISTUPANJA EVROPSKOJ UNIJI

 

7-8. jul 2003.

 

IZVJEŠTAJ

 

U organizaciji Ministarstva za evropske integracije i ekonomske odnose sa inostranstvom Republike Crne Gore i Fondacije Institut za otvoreno društvo - Predstavništvo Cran Gora, a u okviru tehničke pomoći Republike Slovenije zemljama Jugoistočne Evrope, u Podgorici je 7. i 8. jula održan seminar na temu: "Iskustva Slovenije u procesu pristupanja EU". Seminaru su prisustvovali delegirani prestavnici pojedinih resornih Ministarstava i nevladinih organizacija a cilj seminara bio je da predstavi osnovne izazove/iskušenja procesa sa kojim se Slovenija suočila od trenutka prijavljivanja za članstvo u EU u junu 1996. godine i potpisivanja Sporazuma o pridruživanju EU iste godine.

 

Evropska unija je zvanično priznala slovenačku nezavisnost u januaru 1992. godine a u septembru 1993. godine potpisan je Sporazum o saradnji. Nakon prijavljivanja za članstvo u EU i potpisivanja gore navedenog Sporazuma o pridruživanju 1996. godine, u martu 1998. počeli su pregovori sa EU (okončani u decembru 2002. na samitu u Kopenhagenu) koji su Sloveniji omogućili finansijsku podršku od Evropske unije, u godišnjem iznosu od 65 mil. EUR, distribuiranu posredstvom tri osnovna kanala pomoći i.e. PHARE program (1), ISPA program (Instrument for structural policies for pre-accession) i SAPARD program (Special Accession Program for Agricultural and Rural Development).

 

Tokom seminara gospodin Janez Potočnik, ministar za evropske integracije RS, objasnio je polazne tačke cjelokupnog procesa i neka od očekivanja sa kojima je Slovenija ušla u proces, kao i brojna iznenadjenja sa kojima je bila prinudjena da se suoči. Potočnik je predstavio Strategiju ekonomskog razvoja Slovenije (1994 - 1995), slovenačku Strategiju medjunarodnih ekonomskih odnosa (1996 - 1997) i Strategiju za povećanje konkurentskih sposobnosti slovenačke industrije, kao tri osnovna dokumenta koji su predstavljali dokumentacionu osnovu za početak ozbiljnijeg diskursa na temu pristupanja EU. U nastavku skupa govorio je i o organizaciji države u pred-pristupnom periodu i o toku procesa pregovaranja sa EU.

 

Potočnikovi saradnici Andrej Engelman i Miro Prek, zamjenici direktora Kancelarije za evropske poslove, prezentirali su osnove Nacionalnog plana za usvajanje Acquis communautaire-a (2) i pojasnili proces usaglašavanja slovenačkog nacionalnog zakonodavstva sa acquis-em. U posebnim izlaganjima osvrnuli su se na pojedina pitanja u vezi sa upravljanjem programima eksterne pomoći i upravljanjem ljudskim resursima kao jednom nezaobilaznom i veoma važnom dimenzijom ukupnog procesa pristupanja EU.

 

Posebno je bila interesantna prezentacija gospodina Potočnika, koji je u jednom od svojih izlaganja govorio o obavezi prevodjenja acquis communautaire - a na slovenački jezik. Činjenica da najskorija istraživanja procjenjuju obimnost acquis-a na nekih 300.000 stranica, na čijem se prevodjenju u prosjeku angažuje 1.000 eksperata, govori zapravo o kakvom se poduhvatu radi i koliko je Crna Gora, u svijetlu svojih trenutnih institutcionalnih i ljudskih kapaciteta, sposobna da jednom takvom sveobuhvatnom zadatku odgovori. Naglašena je i uloga nevladinog sektoru u Sloveniji u cjelokupnom procesu, uz napomenu da su najuspješnije bile NVO koje djeluju u oblasti poljoprivrede i zaštite životne sredine i da su odigrale značajnu ulogu u procesu lobiranja koji se ticao regulative u ovim oblastima.

 

Izlagači su na doista jasan i interesantan način predočili prednosti puta integracije ali i ukazali na neke neophodne elemente uspješnosti cijelog procesa. Skup je zatvorio gospodin Potočnik izlaganjem o perspektivama razvoja EU.

 

Osnovne poruke  skupa uključuju sledeće:

  • Slovenija je izjednačila proces tranzicije sa procesom prilagodjavanja standardima EU;

  • U Sloveniji je, od samog početka, postojao nacionalni i stručni konsenzus oko potrebe prilagodjavanja evropskim standardima;

  • Postignut je i generalni politički konsenzus u vezi sa osnovnim pitanjima koja proizilaze iz procesa harmonizacije;

  • Proces pregovaranja je karakterisala apsolutna otvorenost/transparentnost;

  • Pregovarački tim je formiran an nivou Vlade RS i bio je sastavljen od ličnosti koji nijesu bili članovi nijedne političke partije (što je bitno uticalo na kontinuitet i održivost procesa) i

  • Članovi pregovaračkog tima bili su predstavnici Vlade, nevladinih organizacija, sindikata i privredne komore (kao garanti održivosti rezultata pregovaračkog procesa).

 

(1) Cilj PHARE programa je da pomogne zemljama kandidatima za članstvo da se pripreme za pristupanje EU, baziran je na prioritetima koje postavljaju Kopenhagenski kriteriji: stabilnost institucija, vladavina prava, poštovanje ljudskih prava i zaštita prava manjina, tržišna ekonominja i kapacitet da se izdrži konkurencija na tržištu u okviru EU i sposobnost da se preuzmu obaveze koje proizilaze iz članstva. Za razliku od ovog programa Crna Gora će vjerovatno biti, odnosno već jeste, korisnik sredstava iz programa CARDS koji ima za cilj da podrži učešće Albanije, BiH, Hrvatske, Srbije i Crne Gore i FRJ Makedonije u procesu stabilizacije i asocijacije. CARDS ima za cilj rekonstrukciju/stabilizaciju, kreiranje adekvatnog pravnog i institucionalnog okvira, održivi ekonomski razvoj i tržišno orjentisana ekonomska reforma, opšti sruštveni razoj, izgradnja tješnjih veza izmedju zemalja korisnica programa i pospješivanje regionalne i prekogranične saradnje. (nazad)

 

(2) Acquis communautaire uključuje legislativu, praksu i obaveze koji su rezultat ukupnog razvoja EU i sačinjavaju ga: 1. osnovni ugovori, ugovori  o pridruživanju potpisani od strane zemalja članica, kao i svi ugovori izmedju Evropske zajednice i trećih zemalja, 2. obavezujuća regulativa, direktive i neobavezujuće preporuke i mišljenja, 3. presude Evropskog suda pravde . (nazad)