Program za razvoj kapaciteta (Capacity Development Program - CDP) je partnerski program Vlade Crne Gore, Programa za razvoj Ujedinjenih nacija (UNDP) i Fondacije Institut za otvoreno društvo (FOSI ROM). CDP je osnovan krajem 2003. godine i njegova misija je da doprinosi razvijanju institucionalnih i administrativnih kapaciteta Crne Gore za proces evropskih integracija. Budžet za prvu fazu CDP-a (2003-2006.) obezbijedila su sva tri partnera, kao i bilateralni donatori. Programski dokument kojim otpočinje druga faza programa potpisan je u januaru 2007. godine. Aktivnosti predviđene u ovoj fazi odnose se na jačanje kapaciteta Sekretarijata za evropske integracije, Parlamenta, kao i nekih ministarstava. Sredstva za realizaciju programa druge faze obezbjeđuju UNDP i bilateralni donatori. Podrška FOSI ROM u ovoj fazi ogleda se u učešću u strateškim i izvršnim tijelima CDP-a.

Tokom 2008. godine realizovani su sljedeći projekti:

1. Jačanje kapaciteta Ministarstva inostranih poslova za bolji odgovor na nacionalne prioritete Crne Gore u procesu evropskih integracija (maj 2007 - decembar 2008) finansirao UNDP: 168 000 USD. Projekat ima za cilj jačanje kapaciteta Ministarstva inostranih poslova za razvijanje i sprovođenje spoljne politike Vlade Crne Gore, kroz uspostavljanje adekvatnih (1) institucionalnih, (2) kadrovskih, (3) tehnoloških i (4) stručnih platformi za sveoubuhvatan, promišljen i blagovremen spoljnopolitički odgovor u skladu sa nacionalnim prioritetima Crne Gore u procesu evropskih integracija.

• Osnovana je Služba za međunarodne pravne poslove, a dva domaća eksperta su angažovana u periodu oktobar 2007-oktobar 2008. Međunarodni ekspert Stanko Nick obezbijedio je stručnu pomoć Službi, kao i prilikom izrade Zakona o sklapanju međunarodnih ugovora i Zakona o inostranim poslovima i organizacionoj strukturi Ministarstva inostranih poslova (urađeni prvi nacrti).

• Urađen je novi internet sajt Ministarstva inostranih poslova.

• Stručna pomoć u procesu usklađivanja segmenta domaćeg zakonodavstva sa Acquis-jem i izradi Nacionalnog programa za integracije (NPI) obezbijeđena je kroz angažman međunarodnog eksperta Leszek-a Jesien-a. Dodatna pomoć u pogledu Aneksa 3 i spiska zakona obezbijeđena je po usvajanju NPI.

• Prva crnogorska dplomatska ljetnja škola "Gavro Vuković" organizovana je, uz podršku projekta, u junu 2008. Diplomatska ljetnja škola bila je posvećena izazovima sa kojima se susreću diplomate malih zemalja u procesu evropskih i evro-atlantskih intergacija, a pružila je odličnu priliku za razmjenu mišljenja i iskustava o aktuelnim pitanjima i procesima u EU i NATO, kao i za povezivanje mladih diplomata iz regiona i drugih zemalja EU i njihov profesionalni razvoj i usavršavanje. U periodu septembar-oktobar 2008. CDP je obezbijedio stručnu literaturu za potrebe Ministarstva.

• CDP je angažovao međunarodnog eksperta za procjenu kapaciteta Ministarstva. Procjena će biti prvenstveno usmjerena na kapacitet Ministarstva, posebno u smislu ljudskih resursa, na postojeću organizaciju i podjelu poslova, način rada i pravila. Cilj je da se Ministarstvu pruže preporuke za osmišljavanje nove organizacione strukture i tok odlučivanja/informacija, uvođenje strateškog upravljanja i novih mehanizama za kreiranje politika, revidiranih pravila i procedura u odlučivanju/operativnom rukovođenju.

2. Uvođenje evropskih sadržaja u stručni ispit za rad u državnim organima (novembar 2007-novembar 2008) finansirao UNDP: 16 000 USD. Projekat ima za cilj da ojača kapacitete svih državnih institucija pomoću izmijenjenog i savremenog programa za polaganje stručnog ispita neophodnog za rad u državnim organima, kao i štampanjem odgovarajućeg Priručnika.

• Analizirana je postojeća Uredba o polaganju stručnog ispita, kojoj su dodata nova poglavlja o evropskom pravu i procesima integrisanja u EU.

• Priručnik je pripremljen, lektorisan, pripremljen za štampu i odštampan.

3. Jačanje kapaciteta skupštinskog Odbora za međunarodnu saradnju i evropske integracije i Odbora za ustavna pitanja (jul 2007 - decembar 2008) finansirao UNDP: 101 000 USD. Projekat ima za cilj jačanje kapaciteta Odbora za međunarodnu saradnju i evropske integracije i Odbora za ustavna pitanja i zakonodavstvo u procesu sprovođenja Sporazuma o stabilizaciji i pridruživanju, čime se omogućava efikasna uloga Skupštine u procesu usklađivanja crnogorskog zakonodavstva sa Acquis-jem i praćenju rada Vlade.

• Procjena pravnih, institucionalnih i administrativnih kapaciteta dva navedena odbora obavljena je 2007.

• Na osnovu izvještaja međunarodnog konsultanta, organizovan je okrugli sto i usvojeni zaključci o unapređenju rada skupštinskih odbora.

• Obuka o istorijatu procesa evropskih integracija, institucijama EU, okviru za proces evropskih integracija u Crnoj Gori, obavezama u procesu sprovođenja Sporazuma o stabilizaciji i asocijaciji za zaposlene u Skupštini organizovana je u drugoj polovini 2007.

• Dodatna pomoć je obezbijeđena kroz angažman dva domaća eksperta koji rade u navedena dva odbora.

• U julu je organizovana studijska posjeta članova dva skupštinska odbora, u toku koje su posjetili i razmijenili iskustva sa predstavnicima Skupštine Slovenije.

• Prvih deset tromjesečnih izvještaja Vlade o procesu stabilizacije i asocijacije namijenjenih Skupštini objavljeno je u septembru.

4. Jačanje kapaciteta Sekretarijata za evropske integracije i kabineta potpredsjednika vlade za evropske integracije (januar 2007 - decembar 2009) finansirali: UNDP, USAID i EK: 125 000 USD + dodatnih 50 000 USD. Projekat ima za cilj pomoć pri osnivanju i radu novoosnovanih stalnih vladinih institucija - potpredsjednika Vlade za evropske integracije i Sekretarijata za evropske integracije, kao i novih struktura za koordinaciju - Komisije za evropske integracije i Grupe za evropske integracije. Pomoć je usmjerena na razvoj organizacionih i ljudskih resursa, građenje odnosa, pružanje obuke i informatičke podrške. U sklopu CDP-a je angažovana domaća konsultantkinja, koja radi u kabinetu potpredsjednika vlade za evropske integracije.

• Podrška Sekretarijatu za evropske integracije i potpredsjedniku vlade za evropske integracije u izradi Nacionalnog programa za integracije (NPI)

  - Obezbijeđena su uporedna iskustva u vođenju procesa izrade NPI (Slovenija, Makedonija).

  - U procesu izrade NPI, CDP je angažovao 15 međunarodnih konsultanata za Poglavlje 3 - Sposobnost za preuzimanje obaveza iz članstva.

  - Organizovan je specijalizovani tečaj engleskog jezika za vođe GEI, njihove zamjenike i državne službenike koji imaju najznačajnije zadatke na polju evropskih integracija.

  - Objavljen je dovršeni NPI.

• Formiranje baze podataka o domaćim ekspertima CDP je sproveo aktivnost na angažovanju domaćih stručnjaka koji žele da doprinesu integrisanju Crne Gore u EU.

  - Formirana je baza podataka o domaćim ekspertima (njih 126), koja je dostupna na adresi: http://www.me-expert.org/cdp/default.aspx. Urađene su i procedure za angažman domaćih eksperata.

  - Do sada su zapošljena četiri eksperta, za potrebe Ministarstva turizma i zaštite životne sredine, Ministarstva pravde i Ministarstva za zaštitu ljudskih i manjinskih prava i Ministarstva saobraćaja, pomorstva i telekomunikacija.

• Pomoć Sekretarijatu za evropske integracije i drugim institucijama za programiranje projekata za IPA 2008

  - Obuka na temu izrade projekata za EU fondove organizovana je za zaposlene u Sekretarijatu i Ministarstvu finansija, kako bi se pomoglo da se Vladini službenici bolje pripreme za IPA 2008.

• Pomoć Sekretarijatu za evropske integracije za uređivanje novog internet sajta posvećenog procesu evropskih integracija

  - Angažovan je domaći ekspert za pripremu novog sajta, koji će biti gotov u toku narednih mjeseci.

• Pomoć potpredsjedniku Vlade za evropske integracije na planu aktivnosti za borbu protiv korupcije

  - Angažovan je domaći ekspert za izradu softverskog programa za objedinjeno prikupljanje podataka o korupciji od različitih institucija (policija, tužilaštvo, sudovi).

  - Drugi izvještaj Nacionalne komisije za praćenje implementacije Akcionog plana za sprovođenje Programa za borbu protiv korupcije i organizovanog kriminala obajvljen je u junu na crnogorskom i engleskom jeziku.

• Pomoć Sekretarijatu za evropske integracije u formiranju online baze informacija i podataka o razvojnoj pomoći - Platforma za upravljanje

  - Platformu je potrebno formirati i primijeniti u cilju sveobuhvatnog, transparentnog, efikasnog i djelotvornog upravljanja i koordinacije donatorske pomoći u skladu sa nacionalnim prioritetima u evropskim integracijama.

  - Urađena je procjena potreba i tehničkih uslova za primjenu Platforme u Crnoj Gori. Formirana je konkretna probna Platforma prilagođena za potrebe Crne Gore i počela je obuka grupa zaduženih za rukovanje Platformom.

• Pomoć Sekretarijatu za evropske integracije i drugim institucijama u programiranju projekata za IPA 2009

  - Realizovana je obuka na temu upravljanja projektnim ciklusom i izrade logičke matrice i projektnih obrazaca (project fiche) za Sekretarijat, resorna ministarstva i odgovarajuće državne institucije u junu/septembru 2008. Obuka je predstavljala neophodne korake za uspješnu aktivnost programiranja Nacionalnog programa za IPA 2009.

• Pomoć Upravi za kadrove u sprovođenju Strategije obuke državnih službenika i namještenika

  - Ekspert za podršku izradi Akcionog plana za implementaciju Strategije obuke državnih službenika i namještenika biće angažovan u februaru 2009.

5. Procjena i praćenje stanja uprave u kontekstu evropskih integracija u Crnoj Gori (februar 2008 - decembar 2008) finansirao UNDP: 170 000 USD. Projekat je usmjeren na uspostavljanje odgovarajućeg sistema pokazatelja u pogledu uprave vezanih za političke kriterijume za evropske integracije kroz podsticanje saradnje između Vlade i civilnog društva i izradu i probnu primjenu nacionalne metodologije.

• Okrugli sto sa zainteresovanim stranama (relevantna ministarstva, civilno društvo) održan je u aprilu, a razmatrani su kontekst i metodologija za procjenu uprave u Crnoj Gori. Zaključeno je da bi predložena procjena crnogorske uprave trebalo da se usmjeri na političke Kopenhaške kriterijume za pristupanje EU tako što bi iskoristila postojeće - domaće i strane - izvore pokazatelja koji se tiču uprave.

• Sklopljen je ugovor sa NDI-jem o saradnji na ovom projektu.

• Sprovedeno je istraživanje postojećih podataka o političkim Kopenhaškim kriterijumima u vezi sa Crnom Gorom.

6. Jačanje kapaciteta za programiranje i izradu projektnih obrazaca (oktobar 2008 - januar 2009) finansirala EK: 211 550 USD. Projekat ima dvostruki cilj: izradu projektnih obrazaca za Nacionalni program za IPA 2009 sa svom potrebnom dopunskom dokumentacijom prema regulativi za IPA i jačanje kapaciteta u državnoj administraciji i veći osjećaj vlasništva nad procesom programiranja IPA i određivanja/izrade projekata. Glavne aktivnosti obuhvataju: analizu procesa programiranja i dokumenata iz zemlje i regiona koji su od značaja za izradu Nacionalnog programa za IPA 2009, izradu projektnih obrazaca u tijesnoj saradnji sa konsultantima, izradu planova obuke i materijala za obuku, organizovanje opšte, ''obuke na poslu" i konkretne obuke za Sekretarijat i odgovarajuća ministarstva, podršku ministarstvima i Sekratarijatu za unapređenje vidljivosti i transparentnosti u toku izrade Nacionalnog programa za IPA 2009 kroz participatorni pristup.

• Osam međunarodnih i jedan domaći konsultant angažovani su u cilju pružanja podrške u izradi Nacionalnog programa za IPA 2009.

• Pripremljeno je deset projektnih obrazaca za Nacionalni program za IPA 2009.

7. Jačanje kapaciteta Biroa za odnose sa javnošću Vlade Crne Gore u predstavljanju reformi i evropskih integracija medijima i javnosti (april 2008 - decembar 2008) finansirao UNDP: 60 000 USD. Projekat je usmjeren na jačanje kapaciteta Vladinog Biroa za odnose sa javnošću kroz rad na unapređenju kako internih tako i eksternih načina i sistema komunikacije vezane za evropske integracije. Cilj projekta je da pruži adekvatnu obuku zaposlenima u Birou i da obezbijedi tehničku opremu koja će im pomoći da komuniciraju sa javnošću i medijima na efikasniji i transparentniji način. Projekat čine dvije komponente: 1) edukacija i obuka i 2) stručna pomoć i razvoj infrastrukture.

• Video i kompjuterska oprema za Biro nabavljena je u septembru 2008.

• Obuka je organizovana u drugoj polovini novembra.

• Studijska posjeta Briselu organizovana je u decembru.