FOSI ROM - Zenski program

ŽENSKI PROGRAM

OPIS PROGRAMA
STRATEGIJA
PROGRAMSKE AKTIVNOSTI
PUBLIKACIJE
IZ MEDIJA
NOVOSTI
PRIJAVA PROJEKATA
LINKOVI

KOORDINATOR:

MAJA KOVAČEVIĆ

e-mail: mkovacevic@osim.org.me

tel: (++ 382 20) 232 111, 231 199

fax: (++ 382 20) 232 111 lokal 103, 231 199 lokal 103

OPIS PROGRAMA

Pokretanje Ženskog programa vezuje se za 1998. godinu kada se formiraju prve nevladine organizacije čiji je cilj unapređenje položaja žena u Crnoj Gori i kada se u javnosti počinje više govoriti o mnogim pitanjima vezanim za (ne)ravnopravnost žena u porodičnom i javnom životu. Problem koji u tom periodu zaokuplja pažnu najvećeg broja ŽNVO je nasilje nad ženama i nasilje u porodici. Kao odgovor na rastuću potrebu za podrškom inicijativama tek nastajućeg ženskog civilnog sektora, od 1999. godine u okviru tadašnjeg Instituta za otvoreno društvo - Crna Gora počinje da funkcioniše Ženski program kao zasebni program sa sopstvenim budžetom koji se dijelom obezbjeđuje iz bužeta fondacije, a dijelom od sredstava OSI-ijevog Mrežnog ženskog programa (OSI NWP/Network Womens Program).

Ženske studije - NVO Anima, Kotor

U periodu od 2000. do 2003. godine, Ženski program podržava projekte koji odgovaraju postavljenim programskim prioritetima, a to su: sprečavanje nasilja nad ženama; pokretanje obrazovnih i informaciono-dokumentacionih inicijativa; i, integracija rodne komponente u javne politike. Važno je pomenuti da u tom periodu funkcioniše OSI NWP sa sjedištima u Njujorku i Budimpešti, kao operativni program koji pruža podršku aktivnostima nacionalnih fondacija. OSI NWP je, na globalnom nivou, definisao oblasti djelovanja OSI-ja u domenu borbe za ženska prava, tako da su dva pomenuta programska prioriteta zapravo bila odabrana iz zadatog menija.

Jedan od najvažnijih aktivnosti koje je Fondacija u ovom periodu podržavala bilo je uspostavljanje multidisciplinarnih timova za prevenciju nasilja i pomoć žrtvama na lokalnom nivou. Serija obuka i radionica za predstavnike domova zdravlja, centara za socijalni rad, MUP-a i lokalnih NVO-a rezultirala je potpisivanjem memoranduma o saradnji i formiranjem timova u pet crnogorskih opština: Baru, Beranama, Ulcinju, Podgorici i Nikšiću. Projekat su vodile NVO SOS telefon za žene i djecu žrtve nasilja iz Podgorice i Nikšića. U istom periodu Fondacija je podržavala rad NVO koji su pružali besplatnu pravnu pomoć žrtvama nasilja. Kroz Ženski program su podržavane i aktivnosti na nivou zakonskog sistema tako da je, u saradnji sa UNHCR-om i Centrom za ljudska prava Univerziteta Crne Gore, pokrenut projekat čiji je cilj bio da se napravi analiza zakona koji su tretirali problem porodičnog nasilja. Dokument je poslužio kao osnova za definisanje porodičnog nasilja kao krivičnog djela, što je 2002. godine i prihvaćeno i propisano Članom 202. Krivičnog zakona.

Ovaj period obilježilo je pokretanje projekta ženskih studija, prvog programa takve vrste u Crnoj Gori, od strane NVO Anima iz Kotora. U okviru istog NVO kreiran je i informativno-dokumentacioni centar čiji cilj je bio prikupljanje i diseminacija analiza, studija i literature u vezi sa ženskim sektorom i ženskim pokretom u regionu i šire, kao i pokretanje sličnih istraživanja u Crnoj Gori.

Kada je riječ o inicijativama vezanim za obrazovanje i, uopšte, integrisanje rodne komponente u druge oblasti, Ženski program je od samog početka svog funkcionisanja u reorganizovanoj Fondaciji Institut za otvoreno društvo/Predstavništvo Crna Gora, tj. od 2002. godine, bio usmjeren prema tome da se pitanja rodne ravnopravnosti tretiraju i kroz ostale fondacijske programe. Polazeći od aktivnosti koje smo podržavali kroz program Reforma obrazovanja, i oslonivši se i iskoristivši tekuće trendove u samom procesu reforme, Fondacija je krajem 2002. godine podržala projekat analize postojećih udžbenika za osnovnu školu iz rodne perspektive. Projekat je rezultirao publikacijom koja je predstavljena opštoj i stručnoj javnosti, konkretno autorima budućih novih udžbenika, i njegov uticaj se do danas može prepoznati kroz mnogo bolji rodni balans u ilustracijama udžbenika, kao i kroz usvojeni rodno senzitivni jezik.

Važno je pomenuti da je pitanje rodne ravnopravnosti u procesu evropskih integracija jedna od oblasti koju tretira Evropski program Fondacije, i to kao posebnu temu u programu Škole evropskih integracija od samog njenog pokretanja 2003. godine.

U periodu od 2003. do 2006. godine Ženski program nastavlja rad u okviru istih strateških prioriteta: rod i obrazovanje, integracija obrazovnih pitanja u javne politike i sprečavanje nasilja nad ženama, s tim što se, tokom 2005. i 2006. godine, podrška posljednjoj navedenoj oblasti postepeno smanjuje na račun prve dvije. Napominjem da se podrška smanjuje više u budžetskom nego u sadržajnom smislu, jer se problemom nasilja nad ženama kao ugrožavanjem osnovnih ljudskih prava Fondacija nastavlja baviti kroz ostale programe, prevashodno kroz Evropski program, Program Javna uprava i lokalna samouprava i Pravni program.

Ženski program, dakle, nastavlja podršku lokalnim multidisciplinarnim timovima kroz jačanje njihovih kapaciteta i pomoć u uspostavljanju bolje saradnje sa lokalnim samoupravama. U tom periodu se, u saradnji Instituta za otvoreno društvo, UNIFEM-a i Minnesota Advocates for Human Rights, pokreće globalni projekat promocije ženskih prava i sprečavanja nasilja nad ženama kroz izradu web sajt pod nazivom STOP VAW (Stop Violence Against Women). Fondacija je kroz budžet Ženskog programa omogućila učešće Crne Gore u ovom projektu, a jedan od najvažnijih rezultata projekta je analiza nacionalnih zakona, strategija i akcionih planova koja je publikovana pod naslovom "Da li brine Vlada Crne Gore", i koja je predstavljena javnosti 2007. godine.

U ovom periodu Fondacija nastavlja aktivnosti na daljem mejnstrimovanju rodne ravnopravnosti u obrazovni sistem Crne Gore i pruža podršku u pripremi regionalnog projekta pod nazivom "Rodna ravnopravnost u osnovnom obrazovanju" za koji NVO Ženska akcija dobija grant OSI Re:fine Programa iz Budimpešte. U okviru ovog projekta 2004. godine organizovana je velika regionalna konferencija na kojoj su učestvovali predstavnici ministarstava obrazovanja, zavoda za izdavanje užbenika i nevladinih organizacija. Kada je riječ o obrazovnim inicijativama, tokom cijelog ovog perioda Fondacija podržava multidisciplinarni program Ženskih studija, u organizacij NVO Anima iz Kotora, koji svake godine tokom 12 nedelja okuplja 20-tak učesnika iz Crne Gore koje imaju priliku da od eminentnih stručnjakinja iz regiona upute o istorijatu ženskog pokreta, osnovnim pravcima u feminizmu, položajem žena u književnosti, religiji, medijima, filmu, itd.

Naslanjajući se na aktivnosti koje se odvijaju u okviru Romskog programa (projekat Romska obrazovna inicijativa), Ženski program pojačanu pažnju poklanja problemima romske ženske populacije kao višestruko marginalizovane grupe. Ženski program pruža podršku tek osnovanim romskim nevladinim organizacijama koje se bave statusom Romkinja, konkretno, NVO Centar za romske inicijative, koji sprovodi prvo istraživanje o položaju Romkinja u Nikšiću. Fondacija, takođe, pokreće projekte podrške romskim djevojčicama da završe osnovnu školu, kao i osnaživanja romskih majki da pomognu svojoj djeci u obrazovanju.

Sa istim ciljem da uvede pitanja rodne ravnopravnosti u ostale programe, Fondacija je u periodu od 2004-2006. godine omogućila učešće Crne Gore u regionalnom projektu, finansiranom velikim dijelom od strane OSI NWP, pod nazivom SEE EONET projekat (Jednake mogućnosti za žene i muškarce u Jugoistočnoj Evropi). U okviru projekta je u Podgorici, krajem 2005. godine, u organizaciji našeg Evropskog programa, organizovana velika konferencija na kojoj je prvi put otvorena debata o unapređivanju ženskih prava kroz proces evropskih integracija. Projekat je obuhvatio analizu i upoređivanje nacionalnih zakona i direktiva Evropske unije o obaveznosti primjene prinicipa jednakih mogućnosti za žene i muškarce pri zapošljavanju i na radu. Rezultat projekta je publikacija "Monitoring izvještaj: Jednake mogućnosti za žene i muškarce u Crnoj Gori" koja daje analizu i preporuke za izmjenu zakona i pripremu akcionih planova za svaku od zamalja učesnica projekta u procesu pristupanja Evropskoj uniji. Autori publikacije za Crnu Goru su Darko Ćurić i Nina Vujović-Krgović, koja je i predstavila nalaze i preporuke pred Evropskim parlamentom u maju 2006. godine.

Od 2005-2007. godine program Javna uprava i lokalna samouprava podržavao projekat jačanja kapaciteta ženskih NVO da sarađuju sa lokalnim samoupravama u šest crnogorskih gradova. Kroz isti program se od 2006. godine, u okviru projekta "Škola demokratskog rukovođenja" koju organizuje Nansen Dijalog Centar, a koji je namijenjen predstavnicima političkih partija na lokalnom nivou, posebno tretira tema rodne ravnopravnosti.

U periodu od 2006. do 2009. godine Ženski program djeluje u okviru dvije oblasti koje su definisane kao rod i obrazovanje (podrška vulnerabilnim i višestruko marginalizovanim grupama, kao i jačanje ženskog civilnog sektora) i integracija rodnih pitanja u javne politike (podrška edukativnim i istraživačkim projektima u cilju promocije i zastupanja promjene javnih politika).

U cilju ostvarivanja prvog strateškog prioriteta Ženski program podržava projekte vezane za osnaživanje Romkinja, majki i djevojčica, u cilju njihove što bolje integracije u redovne društvene tokove kroz sticanje obrazovanja. Takođe, od 2008. godine Ženski program podržava projekte usmjerene na poboljšanje statusa žena sa invaliditetom na sjeveru Crne Gore, posebno u domenu unapređivanja pristupa zdravstvenoj zaštiti za ovu vulnerabilnu grupu.

Oslanjajući se na aktivnosti u programu Reforma obrazovanja u okviru projekta uvođenja medijske pismenosti kao izbornog predmeta u gimnazijama, a u cilju integracije pitanja rodne ravnopravnosti u obrazovni proces, Ženski program je 2008. godine podržao izdavanje zbornika pod nazivom "Žena u medijskom ogledalu", koji kroz analizu desetak tekstova iz crnogorskih štampanih medija obrađuje pitanje prikazivanja žena u medijima i ulogu medija u formiranju rodnih stereotipa. Iz budžeta Ženskog programa i programa Reforma obrazovanja 2007. godine pružena je podrška za izradu "Priručnika za seksualno i reproduktivno zdravlje", a 2009. godine je kroz Ženski program finansiran projekat izrade serije radionica u vezi sa temama predstavljenim u ovom priručniku koje će biti realizovane u tri srednje škole u Crnoj Gori.

Projekat Ženskih studija je podržan 2008. godine, dok je za 2009. godinu podrška izostala, dijelom zbog najave uvođenja ženskih studija na Univerzitetu Crne Gore (na Filozofskom fakultetu, na Fakultetu političkih nauka, kao i na privatnom univerzitetu "Mediteran"), a prevashodno zbog činjenice da se švedska organizacija Kvinna Till Kvinna, koja je obezbjeđivao najveći dio sredstava, povukla iz regiona.

Kroz Pravni program Fondacije su ove godine izdvojena značajna sredstva za projekat čiji je cilj uspostavljanje kvalitetnog sistema zaštite žena - žrtava nasilja kroz efikasnu primjenu Člana 220. Krivičnog zakonika Crne Gore. Projekat obuhvata detaljnu analizu pravnih propisa i međunarodnih pravnih standarda u oblasti zaštite od nasilja u porodici i prati kako pomenute propise tretiraju socijalne službe, policija, pravosudni organi i nevladine organizacije. Rezultati će biti objavljeni u posebnoj publikaciji i ona će biti dostavljena svim institucijama od značaja za dosljednu primjenu čl. 220. Tokom 2008. godine kroz Pravni program podržan je projekat analize prakse u primjeni besplatne pravne pomoći, koji je obuhvatio i slučajeve porodičnog nasilja.

U okviru drugog strateškog prioriteta koji se odnosi na promociju rodnih pitanja u okviru javnih politika, Ženski program je podržao nekoliko projekata od kojih je svakako najveći i najzahtjevniji bio projekat pod nazivom "Stanje ženskih ljudskih prava u Crnoj Gori - istraživanje i priprema CEDAW izvještaja u sijenci". U cilju realizacije ovog projekta, Fondacija je inicirala stvaranje neformalne koalicije NVO-a čiji zadatak je bio da urade sveobuhvatnu analizu primjene UN Konvencije o ukidanju svih oblika diskriminacije nad ženama. Nosilac projekta bila je NVO Anima - Centar za žensko i mirovno obrazovanje, a koalicija je okupila aktivistkinje iz još nekoliko ŽNVO. U okviru projekta urađeno je istraživanje javnog mnjenja i analizirani stavovi žena i muškaraca u vezi sa svim oblastima koje su obuhvaćene ovom UN Konvencijom, od diskriminacije žena uopšte, do položaja žena na selu, u porodici, na radnom mjestu, u obrazovanju, itd. Publikacija sa rezultatima istraživanja predstavljena je javnosti u više navrata tokom 2009. godine. S obzirom da država kasni sa izvještajem o primjeni Konvencije, ova grupa NVO je izvršila pritisak na Vladu Crne Gore i izdejstvovala odgovor od premijera Đukanovića da će izvještaj biti spreman do kraja 2009. godine. Tada će i Alternativni izvještaj koji je pripremila ova grupa NVO, a koji sadrži niz konkretnih preporuka kako unaprijediti status žena u Crnoj Gori i samim tim je važan putokaz aktivnosti svih relevantnih aktera, biti dostupan javnosti.

^ na vrh

PROGRAMSKE AKTIVNOSTI